Dwa lata temu wymyśliłam sobie bloga o kulturze. W międzyczasie miałam prawie półroczną przerwę w pisaniu, nie wiedziałam dokąd zmierzam. Postanowiłam, że cykl dotychczasowych artykułów z Alfabetu kulturalnego opublikuję raz jeszcze, nanosząc małe poprawki. Dziś zapraszam Was na Kulturalną jazdę z fenomenalnym Andym Warholem.

Zwykłe życie niezwykłego chłopaka

Rodzice Andiego byli emigrantami z terenów dzisiejszej Słowacji, wiele elementów jego biografii było często fabularyzowane i zmyślane przez samego Warhola. Urodzony i wykształcony w Pittsburgu młodziutki Warhol pierwsze kroki w swojej karierze stawiał jako grafik i projektant w jednym z tamtejszych domów handlowych. Jego kariera nabrała tempa po okresie współpracy z magazynem modowym „Glamur”, do którego stworzył ilustrację butów. Wielkim marzeniem Andiego było zrobienie spektakularnej kariery w Nowym Jorku, co jak wiadomo udało mu się bezbłędnie osiągnąć.

W czym tkwi sukces Warhola?

Wielu krytyków sztuki często oskarżała go o brak talentu, tandetę i kiczowatość. Jednak w tamtejszym okresie w Stanach Zjednoczonych, gdzie rzeczywistość była szara, a nastroje społeczne przesiąknięte melancholią, kolorowe prace Andiego okazały się strzałem w dziesiątkę. Z dnia na dzień za sprawą opublikowanej ilustracji w „New Timesie”, ten ekscentryczny człowiek stał się ulubieńcem Ameryki.

Warhol powiedział kiedyś o sobie: “płacili mi za to, że robiłem wszystko, co tylko sobie życzyli. Jeśli chcieli rysunek buta, wykonywałem go, poprawiałem go wedle ich wskazówek – robiłem wszystko, co mi kazali – poprawiałem tak, żeby było dobrze. Po całym tym poprawianiu komercyjne rysunki miały jakiś wyraz i styl. W podejściu ludzi, którzy mnie wynajmowali, było pewne uczucie, wiedzieli, czego chcą, nalegali, czasem się wzruszali. Proces tworzenia sztuki komercyjnej był automatyczny, lecz liczyło się podejście z uczuciem”. 

Andy Warhol ikona popkultury

W całej biografii nie brakuje wydarzeń z życia równie barwnych jak jego prace. Po pierwsze, wizerunek tego artysty w każdym szczególe był przemyślany i wykreowany na potrzeby publiczności. Charakterystyczna tleniona blond fryzura, blada cera, ciemne okulary oraz dopasowane ubrania jeszcze bardziej podkreślały jego odmienność i nadawały mu aury tajemniczości. Warhol, jeszcze zanim zyskał popularność i stał się rozpoznawalny, nosił się „jak gwiazda”. Jak kameleon równie szybko zmieniał swój wizerunek i styl w pracach, które wykonywał.

Ludzkie oblicze

Prywatnie podobno był człowiekiem niesłychanie wrażliwym i nieśmiałym. Pod maską ekscentryzmu ukrywał swoje kompleksy i nieśmiałość. Jeszcze w czasach młodości odkrył swoją homoseksualną orientację, jednakże z wiekiem jego aktywność w tej sferze malała. W całym swoim życiu kojarzony był z wieloma nazwiskami, zarówno kobiet jak i mężczyzn (często swoich muz z Fabryki), faktycznie jednak nie prowadził wcale bujnego życia erotycznego. Dzięki swojej genialnej intuicji trzymał rękę na pulsie całej amerykańskiej sceny artystycznej. Warhol był człowiekiem o nieprzeciętnej wrażliwości, romantykiem, co interesujące głęboko wierzącym katolikiem.  

Rzemieślnik czy artysta?

Popartowe imperium Andiego korzystało z najróżniejszych form przekazu sztuki: od sitodruku, poprzez fotografię, reklamę, obraz, plakat, doszedł aż do filmu. Warhola wszędzie było pełno. Jego ulubionymi motywami najczęściej wykorzystywanymi w pracach była puszka zupy Campbells, puszka i butelka Coca Coli, czy też wizerunek Myszki Miki. Wielkimi inspiracjami Andiego były ikony popkultury: Brigitte Bardot, Marilyn Monroe, Elvis Presley, J. Kennedy, Onassis, Marlon Brando, Elizabeth Taylor. Tworzył także wizerunki innych powszechnie znanych postaci, którymi byli wówczas Mao Zedong, Lenin czy artysta Joseph Beuys.

Komercyjne bagno

Warholowi często zarzucano komercję. Moim zdaniem artysta ten był doskonałym obserwatorem i komentatorem tamtejszej „zepsutej i pustej” rzeczywistości. Na uwagę zasługuje fakt, iż jego najlepsze prace nie były poświęcone kulturze masowej, a zwracały uwagę na problemy epoki, czyli banalność, wyzysk oraz utratę wiary w Boga, wzorce i kulturę.

Warhol, czyli kto?

Wizerunek wyrachowanego, chłodnego i zdystansowanego Warhola, w moim odczuciu był próbą odcięcia się od przytłaczającego nastroju Ameryki lat sześćdziesiątych, pustki i chaosu. Andy bardzo mocno przeżywał swoje wzloty i upadki. Dostrzegał więcej niż inni, tym samym odczuwał wszystko ze zdwojoną siłą. Dla mnie jest absolutnym geniuszem, artystą i bogiem pop artu! Każdy, kto choć trochę interesuje się pop artem i twórczością Andiego Warhola, koniecznie musi obejrzeć film “Factory Girl”, opowiadający historię amerykańskiej aktorki, Edie Sedgwick, muzy artysty. W filmie rolę ekscentrycznego twórcy zagrał genialny Guy Pearce, gorąco polecam! Dla fanów i krytyków Warhola proponuję biografię autorstwa Victora Bockrisa „Andy Warhol. Życie i śmierć”, która zadowoli jednych i drugich. Dla amatorów ilustracji z czystym sumieniem polecam wydanie kieszonkowe Warhol z serii FK. Jest to mała encyklopedia o Andym. Zawiera masę zdjęć oraz sporo ciekawostek na jego temat.

**********************

“In the future everyone will be world – famous for 15 minutes.”

  • Andy Warhol