Aby zrozumieć otaczający nas świat, musimy potrafić odczuwać go zmysłami. Człowiek posiada trzy układy sensoryczne: proprioceptywny, przedsionkowy i dotykowy. Na ostatnim Klubie Aktywnych Mam rozmawiałyśmy o zaburzeniach integracji sensorycznej i terapii SI dzieci. W tym artykule dowiesz się czym jest integracja sensoryczna i jakie ma znaczenie w rozwoju dzieci.

Poczytaj więcej o porozumieniu bez przemocy.

co to jest integracja sensoryczna

Co to jest integracja sensoryczna?

Integracja sensoryczna (SI) to umiejętność do rozumienia i porządkowania bodźców oraz informacji dostarczanych z otoczenia. To odczuwanie własnego ciała poprzez zmysły. Integracja sensoryczna umożliwia dziecku zrozumieć, jak działa świat i nadaje sens otaczającym zewsząd bodźcom. Najprościej to rozumienie i określenie wszystkich bodźców, które nas otaczają, poprzez rozumienie naszych zmysłów.

co to jest integracja sensoryczna

3 układy sensoryczne człowieka

Tak jak wspomniałam na początku, każdy z nas posiada trzy układy sensoryczne:

  1. Propriocepcja – zmysł, ktory umożliwia nam orientować się, jak są ułożone części naszego ciała bez patrzenia na nie. Np. wiesz, że teraz masz zgiętą lewą nogę i trzymasz  w górze prawą rękę, a nie odwrotnie.
  2. Układ przedsionkowy – odpowiada za czynności związane z równowagą. Np. dzięki niemu potrafimy jeździć na rowerze, czy huśtamy się bez upadku, zachowując równowagę i koordynację.
  3. Układ dotykowy – dzięki niemu rozpoznajemy temperaturę, rozpoznajemy fakturę przedmiotów, odczuwamy ból i uscisk.

Już mniej więcej rozumiesz co to jest integracja sensoryczna?

co to jest integracja sensoryczna

Co to jest integracja sensoryczna dzieci i kiedy rodzica powinny zaniepokoić “zachowania dziecka”?

W tym zakresie nasze wątpliwości rozwiała Martyna Pszczółkowska – Szczubełek fizjoterapeutka, dietetyk, terapeutka integracji sensorycznej ASI®. Poznajcie bliżej Martynę:

“Jestem żoną Daniela i mamą 2-letniego Olusia, dzięki któremu odkryłam rodzicielstwo bliskości, porozumienie bez przemocy, wychowanie bez kar i nagród oraz trening uważności, które są mi bardzo bliskie i aktualnie nadają kierunek mojemu rozwojowi osobistemu i zawodowemu. Pracuję w niewielkim wymiarze w gabinecie rehabilitacji w Pruszkowie a w pozostałym czasie towarzyszę Olusiowi w jego rozwoju, szukam każdej możliwej okazji do spędzenia czasu na łonie natury i nałogowo czytam. W ostatnim czasie jestem zawodowo zafascynowana udziałem w międzynarodowym projekcie badawczym mającym na celu stworzenie nowego, aktualnego i rzetelnego narzędzia do oceny kluczowych funkcji w integracji sensorycznej w postaci testu EASI (Evaluation in Ayres Sensory Integration)”.

co to jest integracja sensoryczna

Co to jest integracja sensoryczna z perspektywy fizjoteraupetki?

Martyna podzieliła się z nami swoimi doświadczeniami w pracy z małymi pacjentami. Okazuje się, że wspierając rozwój integracji sensorycznej poza “pracą” dziecka, ważne jest również zaangażowanie rodziców. Rehabilitacja z fizjoterapeutą to za mało. Warto ćwiczyć z dzieckiem rozwój wszystkimi zmysłami, również w domu. Jak to robić? Najlepiej poprzez zabawę, angażując milusińskich (bez zaznaczania, że to rehabilitacja, bo wtedy często kojarzy się  z przymusem). Podczas warsztatów z integracji sensorycznej.

co to jest integracja sensoryczna

Martyna poruszyła również bardzo ważny temat dotyczący odpowiedniego obuwia dla dzieci. W skrócie – na wielu rzeczach możemy oszczędzać, ale na butach dla pociech nie powinniśmy. Buty dla dzieci powinny być elastyczne, wygodne, co najczęściej wiąże się z odpowiednio wyższą ceną. Ten temat rozwiniemy wkrótce w osobnym wpisie na blogu.

Czym jest terapia SI? Poznajcie perspektywę psychologa.

Joanna Kęsy-Świś – psycholog, pedagog specjalny, terapeutka SI oraz twórczyni kanałów social media PsychoMamy przedstawiła bardzo ciekawą perspektywę zaburzeń integracji sensorycznej jako terapuetki SI.  Joasia, prywatnie żona swojego męża i mama rocznej Marcelinki. Obecnie pracuje w niepełnym wymiarze godzin jako terapeutka SI i wychowuje córkę. Szerzy wiedzę psychologiczną związaną z wychowaniem dzieci i obala mity dotyczące bycia idealną matką. Na jej kanałach, które tworzy wraz z koleżanką możecie odnaleźć szereg informacji na temat zaburzeń integracji u dzieci.  Tutaj znajdziesz Instagram PsychoMamy.

co to jest integracja sensoryczna

Asia zwróciła uwagę na to, że nie każde “dziwne” zachowania dziecka muszą świadczyć o zaburzeniach integracji sensorycznej i o potrzebie terapii SI. Kiedy zacząć się niepokoić i udać do lekarza? Zawsze wtedy kiedy mamy wątpliwości, pamiętajac o tym, że do zdiagnozowania zaburzeń sensorycznych niezbędny jest specjalista z tego zakresu. Warto zwracać uwagę na certyfikaty takich osób, bo nie jest to regulowane prawnie.

Kiedy zainteresować się bliżej integracją sensoryczną?

Teraz już wiesz co to jest integracja sensoryczna. Zaburzenia z nią związane nie zawsze wymagają terapii SI i rehabilitacji z fizjoteraupetą. Interweniujemy wtedy, gdy uklad sensoryczny dziecka uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie i staje się codziennym problemem dla funkcjonowanai rodziny.

co to jest integracja sensoryczna

Przykłady zaburzeń integracji sensorycznej u dzieci:

  • nadwrażliwość na bodźce dotykowe, słuchowe i wzrokowe
  • zbyt mała wrażliwość na bodźce dotykowe, słuchowe i wzrokowe
  • nadaaktywność
  • zbyt mała aktywność (apatyczność)
  • opóźnienie mowy (sprawdź moje TOP 5 prezentów dla dzieci rozwijających mowę, czytanie i umysł najmłodszych )
  • problemy z rozwojem motoryki dużej i małej
  • “złe zachowanie” bez wyraźnego poowdu
  • kiepska organizacja wlasnych działań
  • niska samoocena

Zachowania mogące świadczyć o zaburzeniach integracji sensorycznej

Martyna i Asia podkreślają, że w przypadku zaburzeń SI, nie należy wyciągać samodzielnie pochopnych wniosków. Jednak warto obserwować dziecko i zwrócić uwagę, gdy np. dziecko nie zauważa zadrapań, albo bardzo mocno rysuje kredką, czy uwielbia mocne uściski. Taka grupa zachowań może sygnalizować problemy ze zbyt małą wrażliwością na bodźce. Albo dziecko, które nie lubi czesać i myć włosów, przeszkadzają mu metki, nie znosi zabaw ciastoliną, brudzenia rąk klejem. Tego typu zachowania sygnalizują nadwrażlliwość na bodźce dotykowe. Problemy z równowagą będą objawiac się potykaniem, obijaniem się o meble. Wybredność w jedzeniu, unikanie pewnych faktur i produktów, może też być wskazówką, ale podkreślam “może” – nie oznacza, że jest pewniakiem. Problemy z koncentracją i usiedzeniem w miejscu mogą wskazywać nadruchowość.

Aby mieć pewność, że nasze dziecko potrzebuje terapii SI, trzeba udać się do specjalisty i wykonać diagnozę zaburzeń integracji sensorycznej. Oczywiście, nigdy nie zaszkodzi na własną rękę wprowadzić do codziennego repertuaru zabaw sensorycznych. Dlaczego? Choćby dlatego, by wspomagać zrównoważony rozwój dziecka na każdym etapie, bez względu na jego wiek. A w jaki sposób oddziaływać na dziecka zmysły? Niemowlaka można zabrać na basen. Starsze dzieci zaangażować w prace domowe, najlepiej kuchenne jak lepienie pierogów. Można do woli się gilgotać, turlać, przytulać i wygłupiać, grunt by wszystkimi zmysłami.

A już w najbliższy piątek porozmawiamy o tym “Jak się zorganizować i nie tracić czas na głupoty“.

Zainteresują Cię również:

Bibliografia:

  • Małgorzata Barańska “Sensoryczny, piękny świat. Zabawy z wierszykami rozwijające integrację sensoryczną
  • Aleksandra Charęzińska, Joanna Szulg, “Sensoryczne niemowlę
  • Violet F. Maas, “Uczenie się przez zmysły